Places for Deliberation. Barbara Kozłowska

„Urodziłam się w Polsce wystawiałam dużo i zawsze tam gdzie nie chciałam wystawiać tam gdzie chciałabym wystawiać nigdy nie wystawiałam wyjeżdżałam podróżowałam występowałam wyjeżdżałam tam gdzie chciałam wyjechać z ważnych artystycznych powodów podróżowałam wszystkimi dostępnymi środkami lokomocji jak najdalej występowałam na plażach w galeriach i na video budowałam przenosiłam powtarzałam coś tam budowałam modele teoretyczne pojęć jakichś tam przenosiłam linię graniczną na księżyc i gdzieś tam powtarzałam zawsze te same banalne zdania o sztuce i rzeczywistości albo zawsze tę samą banalną prawdę o sztuce pisałam oczywistości o czymś tam brałam udział w wystawach w Polsce, Rumunii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Jugosławii podróżowałam na Syberię do Wielkiej Brytanii na Maltę do Włoch, Jugosławii, Francji.”

Barbara Kozłowska (1940–2008) wielokrotnie pisała o sobie, tworząc swoiste teksty-obiekty, które dołączała do swoich wystaw. Były one nie tylko biogramami, lecz także formą artystycznej wypowiedzi, w której powracały kluczowe dla niej motywy: ruch, podróż, przestrzeń i wolność.

Kozłowska należy do pierwszych artystek performance w Polsce. Była silnie związana z wrocławską awangardą – środowiskiem, które w latach 60. i 70. uchodziło za jedno z najbardziej twórczych i nowoczesnych w kraju. Choć jej początki wiązały się z ceramiką i malarstwem architektonicznym, szybko odrzuciła tradycyjne formy, kierując się ku sztuce ulotnej, opartej na działaniu i doświadczeniu.

Urodziła się w Tarnobrzegu, gdzie jej rodzinę przesiedlono w czasie II wojny światowej. Tragiczne wydarzenia z tego okresu – śmierć ojca w Dachau i uwięzienie brata – pozostawiły trwały ślad w jej pamięci i twórczości. Artystka miała świadomość, jak wielka polityka potrafi determinować losy zwykłych ludzi. Sprzeciwiała się także ograniczeniom narzucanym przez realia państwa totalitarnego, które uniemożliwiały swobodne podróżowanie. To właśnie podróż, rozumiana jako akt wolności, stała się podstawą jej artystycznego języka.

Od 1967 roku Kozłowska realizowała projekt Linia graniczna, w ramach którego wyznaczała kolejne punkty na globie, tworząc symboliczną linię biegnącą przez Ziemię aż ku Księżycowi. W różnych miejscach świata zostawiała znaki swojej obecności – usypywała stożki z piasku, układała kamienie, robiła zdjęcia, gromadziła mapy, bilety czy notatki. Cały ten materiał stawał się integralną częścią dzieła, a dokumentacja była dla niej pełnoprawnym elementem praktyki artystycznej. Jej bogate archiwum, obejmujące również liczne warianty autobiogramów, można traktować jako świadomy gest samookreślenia.

Tego rodzaju gesty powracały w wielu jej działaniach. W performansie Arytmia (1980) artystka poprzez wskazywanie własnego ciała podkreślała swoją tożsamość, a w pracy Punkt widzenia (1978) – rejestrowanej kamerami – zaznaczała swoją obecność w przestrzeni, co można interpretować także jako próbę wywalczenia miejsca w polu sztuki zdominowanym przez mężczyzn.

Choć nie utożsamiała się z feminizmem, jej twórczość dziś odczytywana jest jako jedna z najważniejszych kobiecych, a jednocześnie uniwersalnych wypowiedzi w polskiej sztuce powojennej.

Wystawa Places for Deliberation to pierwsza okazja, by w Słowenii zobaczyć wybór jej najistotniejszych prac, przygotowanych na podstawie prywatnego archiwum zachowanego we Wrocławiu.

Miejsce i data

Mala galerija Banke Slovenije
Slovenska cesta 35, Lublana, Słowenia
3–30 października 2025

Osoby kuratorskie

Kuratorka wystawy: Marika Kuźmicz
Kuratorka programu performatywnego z Polski: Agnieszka Chodysz-Foryś
Kuratorzy programu performatywnego ze Słowenii: Ana Grobler i Sebastian Krawczyk
Współpraca programowa: Iva Kovač, Hana Čeferin, Adam Parol
Koordynatorka: Marharyta Rubanenko

Patronat honorowy

Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Łukasz Paprotny – Chargé d’affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Lublanie

Organizator

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego
www.okis.pl

Współorganizatorzy

Mala galerija Banke Slovenije (MGBS)
www.mgbs.si

Mesto žensk
www.cityofwomen.org

Kulturno umetniško društvo
Mreža (KUD Mreža)
www.kudmreza.org

Fundacja Arton
www.fundacjaarton.pl

Partner

Ambasada Republiki Polskiej w Ljubljanie

Projekt współfinansowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej ze środków Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Wystawa jest częścią Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Współczesnej – Miasto Kobiet w Lublanie

Wystawie towarzyszył będzie program performatywny

04.10.2025
godzina 11.00 – oprowadzania kuratorskie po wystawie
godzina 12.00 – performance Anny Kalwajtys “Line”

16.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Ivy Kovač
godzina 17.30 – performance Lučka Centa “ved’ma”

23.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Hany Ceferin
godzina 17.30 – performance Iva Suhadolnik “The tape”

30.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Agnieszki Chodysz-Foryś
godzina 17.30 – performance Anity Wach performance “68 Toasts to a Flawed Heart”